و در تفسير البرهان از ابن شهرآشوب از ثعلبى از ضحاك از عكرمه از ابن عباس نقل مىكند كه در ذيل جمله * ( « وَما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ » ) * گفته است : رسول خدا ( ص ) به على ( ع ) فرمود : مشتى ريگ به من بده ، على ( ع ) مشتى ريگ به آن جناب داد ، و او آن ريگها را به طرف لشكر قريش پاشيد ، و احدى از ايشان نماند مگر اينكه چشمانش از آن ريگها پر شد « 1 » . مؤلف : اين روايت را الدر المنثور نيز از طبرانى و ابى الشيخ و ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده ، و همچنين عياشى در تفسير خود حديث ، ريگ دادن على ( ع ) به آن حضرت را از محمد بن كليب اسدى از پدرش از امام صادق ( ع ) و به نقلى ديگر از على ( ع ) روايت كرده است « 2 » . و در الدر المنثور است كه ابن جرير از محمد بن قيس و محمد بن كعب ( رضى اللَّه عنهما ) روايت كرده كه گفتند : وقتى دو لشگر به يكديگر نزديك شدند رسول خدا ( ص ) مشتى خاك برگرفت و آن را به طرف دشمن پاشيد و فرمود : « شاهت الوجوه - زشت باد صورتها » خاك در چشمان همه ايشان فرو رفت و اصحاب رسول خدا ( ص ) مشغول كشتار ايشان شدند ، و شكست خوردنشان بخاطر همان خاكى بود كه رسول خدا ( ص ) به طرف آنان پاشيد ، و در اين باره خداوند آيه * ( « وَما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ ) * . . . * ( سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ) * را نازل كرد « 3 » . مؤلف : منظور از نزول آيه ، نزول آن بعد از اين واقعه است ، و آيه شريفه قصه را نقل مىكند ، نه اينكه نزولش در آن موقع بوده باشد ، و اين معنا در روايات مربوط به شان نزول آيات شايع است ، ابن هشام هم در سيره خود گفته است كه رسول خدا ( ص ) خاك به طرف مشركين پاشيد ، و سپس اصحاب خود را فرمود تا حمله كنند ، و همين سبب شد كه مشركين شكست بخورند . و نيز در الدر المنثور است كه ابن ابى شيبه ، احمد ، عبد بن حميد ، نسايى ، ابن جرير ، ابن المنذر ، ابن ابى حاتم ، ابو الشيخ ، ابن مردويه ، ابن منده و حاكم - وى روايت را صحيح دانسته - و بيهقى در كتاب دلايل همگى از ابن شهاب از عبد اللَّه بن ثعلبة بن صغير روايت كرده‌اند كه گفت : وقتى دو لشكر يكديگر را تلاقى كردند ابو جهل گفت : « بارالها هر كدام از

--> ( 1 ) البرهان ج 2 ص 70 ( 2 ) تفسير عياشى ج 2 ص 52 ش 32 و 33 و الدر المنثور ج 3 ص 175 ( 3 ) الدر المنثور ج 3 ص 175